ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΕ ΝΕΑΡΟΥΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΕΣ του κ. ΚΩΣΤΑ ΠΑΤΡΑ

Η απόδοση των νεαρών ποδοσφαιριστών εξαρτάται από το επίπεδο της φυσικής τους κατάστασης και επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από βιολογικά χαρακτηριστικά όπως η ανάπτυξη, η βιολογική εξέλιξη και η ωρίμανση. Ωστόσο οι αθλητικοί επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι για την ακριβή επίδραση της βιολογικής ανάπτυξης στην φυσική κατάσταση και στην αθλητική απόδοση και κατά πόσο αυτή μπορεί να επηρεαστεί από περιόδους ειδικής ή εντατικής προπόνησης. (Με απλά λόγια εάν μια παράμετρος της φυσικής κατάστασης βελτιωθεί ούτως ή άλλως λόγω της βιολογικής ωρίμανσης είναι απαραίτητη και η ειδική προπόνηση για την βελτίωσή της?). Η έννοια της φυσικής κατάστασης είναι πολυπαραγοντική και εμπεριέχει μεγάλο αριθμό στοιχείων. Από αυτά 5 στοιχεία σχετίζονται με την γενικότερη υγεία και 6 σχετίζονται με τις αθλητικές δεξιότητες [1]. Κάθε αθλητής κατέχει σε ένα ορισμένο βαθμό καθένα από τα 11 στοιχεία. Σύμφωνα με τους Stratton και συνεργάτες [1] τα στοιχεία που αποτελούν την φυσική κατάσταση είναι:

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
1.    Καρδιο-αναπνευστική αντοχή
2.    Δύναμη
3.    Τοπική μυϊκή αντοχή
4.    Ευλυγισία
5.    Σωματική σύσταση
ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
1.    Ευκινησία
2.    Ισορροπία
3.    Συναρμογή
4.    Μυϊκή ισχύς
5.    Χρόνος αντίδρασης
6.    Ταχύτητα

Ο έλεγχος της φυσικής κατάστασης από τον ειδικό εργοφυσιολόγο δίνει μια πληθώρα επιλογών στον προπονητή/γονέα/αθλητή και υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ο περιοδικός έλεγχος της φυσικής κατάστασης νεαρών ποδοσφαιριστών κρίνεται απαραίτητος.

ΣΤΟΧΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ
1.    Να κατανοήσουν οι νεαροί αθλητές την έννοια της φυσικής κατάστασης και το πώς επιδρά στην απόδοση.
2.    Να παρέχει επιστημονικά δεδομένα για αθλητές διαφορετικής ηλικίας και βιολογικής ωρίμανσης.
3.    Να παρακολουθεί αλλαγές στα φυσικά χαρακτηριστικά παράλληλα με την βιολογική ωρίμανση.
4.    Να βοηθήσει στην αναγνώριση ταλαντούχων ποδοσφαιριστών.
5.    Να βοηθήσει τους νεαρούς αθλητές να κατανοήσουν τις αδυναμίες και τα δυνατά χαρακτηριστικά τους.
6.    Έλεγχος πριν την επιστροφή μετά από τραυματισμό.
7.    Να βοηθήσει τους νεαρούς αθλητές να αναπτύξουν ψυχογενείς στρατηγικές τόσο για την επιτυχία όσο και για την αποτυχία.
8.    Να ευοδωθεί η έννοια της συνεργασίας και αλληλεγγύης μέσα σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.
9.    Να δημιουργηθούν βάσεις δεδομένων για να καταστεί δυνατή η σύγκριση μεταξύ αθλητών της ίδιας ηλικίας.

Υπάρχουν δύο κατηγορίες μεθόδων ελέγχου της φυσικής κατάστασης: 1) Στο εργαστήριο και 2) στο γήπεδο (δοκιμασίες πεδίου). Οι δοκιμασίες πεδίου είναι εξαιρετικά εύχρηστες όταν υπάρχει μεγάλος αριθμός εξεταζομένων, απαιτούν λιγότερο εξοπλισμό σε σύγκριση με τις αντίστοιχες εργαστηριακές μεθόδους και εκτελούνται στο φυσικό χώρο των ποδοσφαιριστών. Το κυριότερο μειονέκτημα είναι ότι επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες. Οι εργαστηριακές μέθοδοι κάνουν χρήση ειδικού εξοπλισμού που απαιτεί ειδικά εκπαιδευμένο επαγγελματία για την συλλογή, επεξεργασία και ανάλυση επιστημονικών δεδομένων. Οι συνθήκες στο εργαστήριο είναι πολύ πιο εύκολα ελεγχόμενες αλλά ο αθλητής πρέπει να εξεταστεί μακριά από το φυσικό του περιβάλλον.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
1.    Youth Soccer: From Science to Performance. Stratton G., Reilly T., Williams MA., Richardson D. Routledge; London & New York, 2004.


Κωνσταντίνος Πάτρας MD, PhD
Ιατρός-Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Μέλος Ευρωπαϊκού Κολλεγίου Αθλητικών Επιστημών (ECSS)
Εργοφυσιολόγος ΠΑΕ ΠΑΣ Γιάννινα 1966
email: kwn.patras@gmail.com